Τα ελληνικά πανεπιστήμια βρίσκονται αντιμέτωπα με αυξανόμενο διεθνή ανταγωνισμό, σύμφωνα με τη νέα QS World University Rankings 2027. Και τα επτά ελληνικά ΑΕΙ που συμμετείχαν και στην προηγούμενη έκδοση υποχώρησαν σε σχέση με τη θέση που κατείχαν έναν χρόνο νωρίτερα.

Την ίδια στιγμή, η εικόνα δεν είναι αποκλειστικά αρνητική: τρία ακόμη ελληνικά πανεπιστήμια μπήκαν για πρώτη φορά στην κατάταξη, ανεβάζοντας σε 10 τον συνολικό αριθμό των ελληνικών ιδρυμάτων που βρίσκονται στην πρώτη 1.500άδα παγκοσμίως.

Η QS World University Rankings 2027 αξιολογεί 1.504 πανεπιστήμια σε περισσότερες από 100 χώρες, σε ένα περιβάλλον όπου ο ανταγωνισμός για φοιτητές, ερευνητές, διεθνείς συνεργασίες και χρηματοδότηση εντείνεται.

Ποιο είναι το κορυφαίο ελληνικό πανεπιστήμιο

Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο παραμένει το ελληνικό πανεπιστήμιο με την υψηλότερη θέση στην παγκόσμια κατάταξη.

Το ΕΜΠ βρίσκεται στην 378η θέση παγκοσμίως, από την 355η στην προηγούμενη έκδοση. Παρά την υποχώρηση, παραμένει μέσα στις 400 κορυφαίες θέσεις και εξακολουθεί να είναι πρώτο μεταξύ των ελληνικών ΑΕΙ.

Σημαντική είναι η επίδοση του ιδρύματος στον δείκτη των αναφορών ανά μέλος ΔΕΠ, όπου βρίσκεται στην 173η θέση παγκοσμίως, γεγονός που δείχνει ισχυρό ερευνητικό αντίκτυπο.

Η εικόνα των ελληνικών ΑΕΙ στην QS 2027

Οι θέσεις των ελληνικών πανεπιστημίων που εμφανίζονται στην κατάταξη διαμορφώνονται ως εξής:

Ελληνικό πανεπιστήμιο	QS World University Rankings 2027
Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο	378
ΕΚΠΑ	402
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης	502
Πανεπιστήμιο Κρήτης	649
Πανεπιστήμιο Πατρών	771–780
Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών	1.001–1.200
Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης	1.201–1.400
Πανεπιστήμιο Αιγαίου	1.201–1.400
Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας	1.201–1.400
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων	1.201–1.400

Οι τρεις τελευταίες νέες παρουσίες είναι το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στις θέσεις που δίνονται ως εύρος, όπως 1.201–1.400, η QS δεν δημοσιεύει συγκεκριμένη ακριβή θέση για κάθε ίδρυμα μέσα στο συγκεκριμένο band.

Το ΕΚΠΑ βγαίνει από το top 400

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών υποχώρησε από την 390ή θέση στην προηγούμενη έκδοση στην 402η θέση.

Έτσι, για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια, βρίσκεται εκτός της πρώτης 400άδας της παγκόσμιας κατάταξης.

Παρά την πτώση στη συνολική κατάταξη, το ΕΚΠΑ παρουσιάζει καλύτερη επίδοση σε ορισμένους επιμέρους δείκτες, μεταξύ των οποίων οι αναφορές ανά μέλος ΔΕΠ και η παρουσία διεθνών φοιτητών.

Το ΑΠΘ εκτός των 500 κορυφαίων

Ακόμη μεγαλύτερη συμβολική σημασία έχει η επίδοση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Το ΑΠΘ βρίσκεται πλέον στη 502η θέση, από την 485η στην προηγούμενη έκδοση, χάνοντας έτσι τη θέση του μέσα στις 500 κορυφαίες θέσεις παγκοσμίως.

Ωστόσο, υπάρχει ένα ενδιαφέρον στοιχείο: στον δείκτη Academic Reputation το ΑΠΘ βελτίωσε τη θέση του και βρίσκεται στην 307η θέση παγκοσμίως.

Αυτό δείχνει και μια βασική ιδιαιτερότητα των διεθνών κατατάξεων: η συνολική θέση ενός πανεπιστημίου αποτελεί σύνθεση πολλών διαφορετικών δεικτών και δεν αποτυπώνει απαραίτητα όλες τις επιμέρους επιδόσεις του.

Το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Πανεπιστήμιο Πατρών

Το Πανεπιστήμιο Κρήτης καταλαμβάνει την 649η θέση, έναντι της 628ης στην προηγούμενη έκδοση.

Το Πανεπιστήμιο Πατρών βρίσκεται στην περιοχή 771–780, από το 721–730 της προηγούμενης έκδοσης. Παρά την πτώση, το ίδιο το πανεπιστήμιο επισημαίνει ότι παραμένει στο top 10% των πανεπιστημίων παγκοσμίως για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά, με βάση τη συγκεκριμένη κατάταξη.

Και το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων υποχωρεί

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ήπειρο έχει η επίδοση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

Το ίδρυμα βρίσκεται στην κατηγορία 1.201–1.400 της QS World University Rankings 2027, ενώ στις εκδόσεις 2024, 2025 και 2026 βρισκόταν στην περιοχή 1.001–1.200.

Η παρουσία του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων στη φετινή κατάταξη είναι επομένως σημαντική για την περιοχή, αλλά η μετακίνησή του σε χαμηλότερη κατηγορία καταγράφει παράλληλα την πίεση που δέχονται τα ελληνικά ιδρύματα από τον διεθνή ανταγωνισμό.

Γιατί υποχωρούν τα ελληνικά πανεπιστήμια

Η πτώση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα ελληνικά πανεπιστήμια έγιναν ξαφνικά χειρότερα.

Ένας από τους βασικούς παράγοντες είναι ότι άλλα πανεπιστήμια βελτιώνονται ταχύτερα.

Η QS επισημαίνει ιδιαίτερα δύο τομείς στους οποίους τα ελληνικά ΑΕΙ εμφανίζουν αδυναμίες:

• Διεθνοποίηση
• Διεθνές ερευνητικό δίκτυο

Κανένα από τα ελληνικά πανεπιστήμια της κατάταξης δεν βρίσκεται στις 800 πρώτες θέσεις ως προς τον δείκτη του διεθνούς διδακτικού προσωπικού. Παράλληλα, κανένα ελληνικό ΑΕΙ δεν παρουσίασε βελτίωση στον δείκτη που μετρά το διεθνές ερευνητικό δίκτυο.

Η εικόνα αυτή έχει σημασία, καθώς η QS δεν αξιολογεί μόνο την ερευνητική παραγωγή. Η μεθοδολογία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την ακαδημαϊκή φήμη, τις αναφορές ανά μέλος ΔΕΠ, τη φήμη στους εργοδότες, τα αποτελέσματα απασχόλησης, τη σχέση καθηγητών και φοιτητών, τη διεθνοποίηση και τη βιωσιμότητα.

Η διεθνοποίηση παραμένει το μεγάλο στοίχημα

Η Ελλάδα φαίνεται να έχει σημαντικό περιθώριο βελτίωσης στην προσέλκυση ξένου ακαδημαϊκού προσωπικού και στην ανάπτυξη διεθνών ερευνητικών συνεργασιών.

Την ίδια στιγμή, άλλες χώρες παρουσιάζουν σημαντική δυναμική.

Η QS καταγράφει, για παράδειγμα, ισχυρή άνοδο κινεζικών πανεπιστημίων, ενώ χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εμφανίζουν επίσης εντυπωσιακές επιδόσεις.

Η διεθνοποίηση επομένως δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα επιπλέον χαρακτηριστικό ενός πανεπιστημίου. Αποτελεί έναν από τους παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα τη θέση του στο παγκόσμιο ακαδημαϊκό περιβάλλον.

Τρία νέα ελληνικά ΑΕΙ στην παγκόσμια κατάταξη

Υπάρχει όμως και μία θετική εξέλιξη.

Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας εμφανίζονται για πρώτη φορά στην QS World University Rankings.

Και τα τρία κατατάσσονται στην κατηγορία 1.201–1.400.

Έτσι, παρά την υποχώρηση των επτά ήδη καταταγμένων ελληνικών ιδρυμάτων, η συνολική ελληνική παρουσία στη λίστα διευρύνεται από 7 σε 10 πανεπιστήμια.

Τι σημαίνει πραγματικά μια παγκόσμια κατάταξη

Η θέση ενός πανεπιστημίου σε μία διεθνή κατάταξη είναι χρήσιμη ένδειξη, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της απόλυτη απάντηση στο ερώτημα «ποιο είναι το καλύτερο πανεπιστήμιο».

Οι διαφορετικές κατατάξεις χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθοδολογίες και σταθμίζουν διαφορετικά την έρευνα, τη διδασκαλία, τη διεθνοποίηση, τη φήμη και την απασχολησιμότητα.

Ακόμη και μέσα στην ίδια την QS, ένα πανεπιστήμιο μπορεί να εμφανίζει σημαντικά καλύτερη επίδοση σε έναν συγκεκριμένο δείκτη από ό,τι στη συνολική κατάταξη.

Για έναν υποψήφιο φοιτητή, επομένως, η συνολική θέση είναι μόνο ένα από τα στοιχεία που αξίζει να εξετάσει. Η ποιότητα ενός συγκεκριμένου τμήματος, το αντικείμενο σπουδών, οι υποδομές, οι δυνατότητες πρακτικής άσκησης, η ερευνητική δραστηριότητα και οι επαγγελματικές προοπτικές μπορεί να είναι εξίσου ή και περισσότερο σημαντικά.

Η μεγάλη εικόνα

Η QS 2027 δίνει μια διπλή εικόνα για την ελληνική ανώτατη εκπαίδευση.

Από τη μία πλευρά, όλα τα ελληνικά ΑΕΙ που υπήρχαν και στην προηγούμενη έκδοση υποχώρησαν. Από την άλλη, η Ελλάδα κατάφερε να αυξήσει τον αριθμό των ιδρυμάτων της στην πρώτη 1.500άδα από 7 σε 10.

Το μήνυμα της κατάταξης δεν είναι επομένως ότι τα ελληνικά πανεπιστήμια «καταρρέουν». Είναι ότι ο διεθνής ανταγωνισμός αυξάνεται και ότι η Ελλάδα χρειάζεται μεγαλύτερη διεθνοποίηση, ισχυρότερα ερευνητικά δίκτυα και μεγαλύτερη διεθνή ακαδημαϊκή προβολή για να διατηρήσει ή να βελτιώσει τη θέση της.