Νέες αλλαγές στο σύστημα φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών προαναγγέλλονται, χωρίς όμως να τίθεται, τουλάχιστον με τα σημερινά δεδομένα, θέμα άμεσης κατάργησης του τεκμαρτού εισοδήματος.

Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης δήλωσε στις 24 Αυγούστου 2026 ότι «δεν μιλάει κανείς για κατάργηση του τεκμαρτού», αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται το σύστημα.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως στους ελεύθερους επαγγελματίες που εμφανίζουν χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα και σήμερα φορολογούνται με βάση το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα.

Τι ισχύει σήμερα για το τεκμαρτό εισόδημα

Το σύστημα του τεκμαρτού εισοδήματος θεσπίστηκε με στόχο να περιορίσει τη φοροδιαφυγή και να διασφαλίσει ένα ελάχιστο επίπεδο φορολογητέου εισοδήματος για τους αυτοαπασχολούμενους.

Η λογική του συστήματος, όπως την περιέγραψε ο Κωστής Χατζηδάκης, είναι ότι ο μέσος ελεύθερος επαγγελματίας δεν θα πρέπει να εμφανίζει φορολογητέο εισόδημα σημαντικά χαμηλότερο από αυτό που αντιστοιχεί σε έναν μισθωτό που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό.

Επομένως, όταν τα δηλωμένα κέρδη ενός επαγγελματία είναι χαμηλότερα από το προβλεπόμενο τεκμαρτό εισόδημα, η φορολογία μπορεί να υπολογιστεί με βάση το τεκμήριο και όχι αποκλειστικά το ποσό που δηλώθηκε.

Πόσοι ελεύθεροι επαγγελματίες επηρεάζονται

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Χατζηδάκης, σήμερα υπάρχουν περίπου 714.000 ελεύθεροι επαγγελματίες.

Από αυτούς:

• περίπου 324.000 δηλώνουν εισόδημα υψηλότερο από το τεκμαρτό και επομένως δεν επηρεάζονται από αυτό,
• περίπου 387.000 βρίσκονται κάτω από το τεκμαρτό όριο και επηρεάζονται από τον συγκεκριμένο τρόπο προσδιορισμού του φορολογητέου εισοδήματος.

Ο ίδιος ανέφερε ότι οι επαγγελματίες που βρίσκονται κάτω από το τεκμήριο δήλωσαν κατά μέσο όρο μόλις 302 ευρώ τον μήνα.

Αυτό ακριβώς αποτελεί και το βασικό επιχείρημα υπέρ της διατήρησης του συστήματος από την πλευρά της κυβέρνησης: ότι ένα μέρος των επαγγελματιών εμφανίζει εξαιρετικά χαμηλά εισοδήματα στις φορολογικές δηλώσεις.

Καταργείται το τεκμαρτό;

Όχι, αυτό δεν έχει ανακοινωθεί.

Αντίθετα, ο Κωστής Χατζηδάκης ήταν σαφής ότι δεν τίθεται θέμα κατάργησης του τεκμαρτού συστήματος.

Αυτό που προαναγγέλθηκε είναι η εξέταση αλλαγών στην εφαρμογή του, ώστε να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη τα νέα δεδομένα που προκύπτουν από την ψηφιοποίηση των συναλλαγών.

Με άλλα λόγια, το ζήτημα που βρίσκεται στο τραπέζι δεν είναι «τεκμαρτό ή καθόλου τεκμαρτό», αλλά πώς θα λειτουργεί το σύστημα στο εξής και κατά πόσο μπορεί να γίνει πιο στοχευμένο.

Τι μπορεί να αλλάξει για τους συνεπείς επαγγελματίες

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επαγγελματίες που είναι συνεπείς στις φορολογικές τους υποχρεώσεις και των οποίων η πραγματική οικονομική δραστηριότητα μπορεί πλέον να αποτυπωθεί με περισσότερα ψηφιακά δεδομένα.

Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών, τα ηλεκτρονικά βιβλία και τα διαθέσιμα φορολογικά δεδομένα επιτρέπουν στο κράτος να έχει περισσότερη εικόνα για τον πραγματικό κύκλο εργασιών και τη φορολογική συμπεριφορά μιας επιχείρησης.

Ο Χατζηδάκης προανήγγειλε ότι αυτά τα νέα δεδομένα θα πρέπει να συνυπολογιστούν στην επόμενη μορφή του συστήματος.

Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για ένα πιο στοχευμένο μοντέλο, στο οποίο η φορολογική αντιμετώπιση δεν θα βασίζεται αποκλειστικά σε ένα οριζόντιο τεκμήριο.

Ωστόσο, δεν έχουν ανακοινωθεί ακόμη όλες οι τελικές λεπτομέρειες μιας τέτοιας αλλαγής.

Ήδη υπάρχουν μειώσεις του τεκμαρτού σε συγκεκριμένες περιπτώσεις

Το σύστημα δεν είναι εντελώς ίδιο για όλους.

Ήδη έχουν θεσπιστεί ειδικές προβλέψεις για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών και περιοχές.

Μεταξύ άλλων, έχει προβλεφθεί μείωση κατά 50% του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για ελεύθερους επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς εκτός Αττικής με πληθυσμό έως 1.500 κατοίκους.

Η ρύθμιση επεκτάθηκε επίσης σε συγκεκριμένες παραμεθόριες περιοχές, ενώ ειδικές προβλέψεις ισχύουν και για νέες μητέρες που ασκούν ελεύθερο επάγγελμα.

Συγκεκριμένα, οι νέες μητέρες που ασκούν ελεύθερο επάγγελμα εξαιρούνται από το τεκμαρτό εισόδημα κατά το έτος γέννησης του παιδιού και τα δύο επόμενα έτη. Η συγκεκριμένη ρύθμιση εκτιμάται ότι αφορά περίπου 6.000 νέες μητέρες.

Γιατί η κυβέρνηση δεν θέλει να καταργήσει το τεκμαρτό

Η κυβέρνηση συνδέει άμεσα το τεκμαρτό σύστημα με την προσπάθεια περιορισμού της φοροδιαφυγής.

Το βασικό επιχείρημα είναι ότι χωρίς έναν ελάχιστο φορολογικό προσδιορισμό θα μπορούσαν να εμφανίζονται πολύ χαμηλά δηλωμένα εισοδήματα από επαγγελματίες που στην πραγματικότητα έχουν μεγαλύτερη οικονομική δραστηριότητα.

Παράλληλα, η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η ψηφιοποίηση των συναλλαγών και τα εργαλεία εντοπισμού της φορολογητέας ύλης επιτρέπουν πλέον πιο αποτελεσματικούς ελέγχους.

Το ερώτημα που παραμένει είναι αν το τεκμήριο μπορεί να γίνει αρκετά πιο στοχευμένο ώστε να αντιμετωπίζει τη φοροδιαφυγή χωρίς να επιβαρύνει δυσανάλογα επαγγελματίες με πραγματικά χαμηλά εισοδήματα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά για έναν ελεύθερο επαγγελματία

Για την ώρα, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη η κατάργηση του τεκμαρτού.

Ένας ελεύθερος επαγγελματίας θα πρέπει να γνωρίζει ότι:

• το υφιστάμενο σύστημα εξακολουθεί να εφαρμόζεται,
• το τεκμαρτό εισόδημα παραμένει μέρος του φορολογικού πλαισίου,
• υπάρχουν ήδη ειδικές μειώσεις και εξαιρέσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες,
• εξετάζονται πρόσθετες αλλαγές,
• η ψηφιακή εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας αναμένεται να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία,
• οι τελικές λεπτομέρειες των νέων παρεμβάσεων πρέπει να αναζητηθούν στις επίσημες νομοθετικές ρυθμίσεις όταν αυτές οριστικοποιηθούν.

Τι πρέπει να προσέξουν οι επαγγελματίες

Όσοι φορολογούνται ως ελεύθεροι επαγγελματίες καλό είναι να μην βασιστούν σε δημοσιεύματα ή πολιτικές δηλώσεις για τον υπολογισμό του φόρου τους.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να ξεχωρίζουν:

τι ισχύει σήμερα,
από
τι έχει ανακοινωθεί ως μελλοντική αλλαγή.

Η συγκεκριμένη διάκριση έχει σημασία, καθώς οι δηλώσεις για αλλαγές στο τεκμαρτό δεν σημαίνουν αυτομάτως ότι έχει αλλάξει και ο τρόπος υπολογισμού του φόρου.

Οι αλλαγές που έχουν ήδη θεσπιστεί

Παράλληλα με τις συζητήσεις για το τεκμαρτό, το φορολογικό πλαίσιο για τους ελεύθερους επαγγελματίες έχει ήδη αλλάξει σε αρκετά σημεία.

Για το φορολογικό έτος 2026 έχουν προβλεφθεί σημαντικές μειώσεις φόρου μέσω της νέας φορολογικής κλίμακας, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελματιών εφαρμόζονται οι ειδικές μειώσεις του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος.

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχει επίσης αναφέρει ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα δουν σημαντική μείωση φόρου στην εκκαθάριση των δηλώσεων για το φορολογικό έτος 2026, οι οποίες θα υποβληθούν το 2027.

Τι κρατάμε

Συμπέρασμα

Το μήνυμα προς τους ελεύθερους επαγγελματίες είναι αυτή τη στιγμή αρκετά σαφές: το τεκμαρτό δεν καταργείται, αλλά το σύστημα βρίσκεται σε φάση επανεξέτασης.

Η κυβέρνηση δείχνει να θέλει να διατηρήσει τον μηχανισμό ως εργαλείο κατά της φοροδιαφυγής, ενώ παράλληλα εξετάζει αλλαγές ώστε η φορολογική αντιμετώπιση να ανταποκρίνεται καλύτερα στα πραγματικά δεδομένα και στη νέα ψηφιακή εικόνα των συναλλαγών.

Για τους επαγγελματίες, επομένως, το σημαντικότερο είναι να παρακολουθούν τις οριστικές νομοθετικές ρυθμίσεις και όχι να θεωρούν κάθε προαναγγελία ως δεδομένη αλλαγή στη φορολογία τους.

Όσοι προχωρούν σε ανακαίνιση ή επισκευή ακινήτου μέσα στο 2026 μπορούν να επωφεληθούν από σημαντική μείωση φόρου εισοδήματος, η οποία φτάνει συνολικά έως 16.000 ευρώ. Η φορολογική ελάφρυνση δεν καταβάλλεται εφάπαξ, αλλά κατανέμεται σε βάθος πέντε φορολογικών ετών, με ανώτατη μείωση 3.200 ευρώ ανά έτος.

Το μέτρο αφορά επιλέξιμες δαπάνες για ενεργειακή, λειτουργική και αισθητική αναβάθμιση κτιρίων, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος πληρωμής και η σωστή έκδοση και διαβίβαση των παραστατικών στην ΑΑΔΕ.