Πώς μοιράζεται η περιουσία ενός ανθρώπου που έφυγε από τη ζωή χωρίς να αφήσει διαθήκη; Το ερώτημα αυτό απασχολεί χιλιάδες πολίτες, ειδικά με τις νέες ρυθμίσεις που στοχεύουν στην προστασία της οικογενειακής στέγης και της επιχειρηματικής συνέχειας.

Η «Κληρονομική Πυραμίδα»: Ποιος προηγείται;

Ο νόμος χωρίζει τους συγγενείς σε έξι διαδοχικές τάξεις. Αν υπάρχουν κληρονόμοι στην 1η τάξη, αποκλείονται όλοι οι επόμενοι (εκτός από τον σύζυγο).

1. 1η Τάξη: Σύζυγος και παιδιά. Ο σύζυγος παίρνει το 1/4 και τα παιδιά μοιράζονται τα 3/4.
2. 2η Τάξη: Γονείς, αδέλφια και ανίψια του θανόντος.
3. 3η Τάξη: Παππούδες και γιαγιάδες (και οι απόγονοί τους, δηλαδή θείοι και πρώτα ξαδέλφια).
4. 4η Τάξη: Προπαππούδες και προγιαγιάδες.
5. 5η Τάξη: Ο επιζών σύζυγος. Αν δεν υπάρχουν συγγενείς των προηγούμενων τάξεων, ο σύζυγος παίρνει το 100%. Νέο: Εδώ εντάσσονται πλέον και οι σύντροφοι σε ελεύθερη συμβίωση (άνω των 3 ετών) υπό προϋποθέσεις.
6. 6η Τάξη: Το Δημόσιο (αν δεν υπάρχει απολύτως κανένας συγγενής).

Οι 3 μεγάλες ανατροπές του νέου νόμου

Το νέο νομοθετικό πλαίσιο φέρνει «δίκαιες» λύσεις σε περιπτώσεις που μέχρι σήμερα κατέληγαν σε αδιέξοδο:

1. Προστασία των συντρόφων (Ελεύθερη Ένωση)

Για πρώτη φορά, σύντροφοι που συζούσαν για πάνω από 3 χρόνια χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης αποκτούν δικαιώματα:

• Μπορούν να κληρονομήσουν αν δεν υπάρχουν άλλοι συγγενείς (πριν το Δημόσιο).
• Δικαιούνται το «Εξαίρετο» (έπιπλα, οικοσκευή).
• Μπορούν να παραμείνουν στο σπίτι για ένα έτος μετά τον θάνατο του συντρόφου τους.

2. Ενίσχυση του συζύγου έναντι των ξαδέλφων

Με τον παλιό νόμο, αν κάποιος πέθαινε χωρίς παιδιά, η περιουσία μοιραζόταν ανάμεσα στον σύζυγο και στα πρώτα ξαδέλφια. Με το νέο σχέδιο, ο σύζυγος παίρνει το 100%, αποκλείοντας μακρινούς συγγενείς με τους οποίους ο θανών μπορεί να μην είχε επαφή.

3. Κληρονομικές Συμβάσεις

Θεσπίζεται ένα νέο εργαλείο για οικογενειακές επιχειρήσεις. Ο ιδιοκτήτης μπορεί να συμφωνήσει από τώρα τη διαδοχή με μια σύμβαση, αποφεύγοντας μελλοντικές δικαστικές διαμάχες μεταξύ των κληρονόμων που θα μπορούσαν να διαλύσουν την εταιρεία.

Παραδείγματα: Πριν και Μετά

• Παράδειγμα Α: Ένας άνδρας πεθαίνει χωρίς παιδιά. Έχει σύζυγο και δύο πρώτα ξαδέλφια.
  • Παλιός νόμος: Η σύζυγος έπαιρνε το 50%, τα ξαδέλφια το άλλο 50%.
  • Νέος νόμος: Η σύζυγος παίρνει το 100%.
• Παράδειγμα Β: Ένας χήρος ζούσε 20 χρόνια με μια σύντροφο αλλά δεν είχαν παντρευτεί. Έχει δύο γιους.
  • Παλιός νόμος: Οι γιοι έπαιρναν τα πάντα και μπορούσαν να διώξουν τη σύντροφο την επόμενη μέρα.
  • Νέος νόμος: Η σύντροφος μένει στο σπίτι για 1 χρόνο και δικαιούται χρηματικό ποσό για τις υπηρεσίες που του προσέφερε (φροντίδα υγείας κ.λπ.).